Yıldırım, doğrudan ya da dolaylı etkileriyle yapılarda can ve mal kayıplarına sebep olabilecek ciddi bir tehlikedir. Bu tehlikeye karşı alınan en önemli önlemlerden biri yıldırımdan korunma tesisatıdır. Yıldırımdan korunma tesisatı, yıldırım çarpması sonucu oluşabilecek zararları önlemek veya azaltmak amacıyla binalar ve diğer yapılar üzerine kurulan koruma sistemidir. Bu tesisat, yıldırımın güvenli bir şekilde yere iletilebilmesi için tasarlanmıştır ve genellikle yıldırım çubukları (paratonerler), iletkenler ve topraklama sistemlerinden oluşur. Ancak bu tesisatların yalnızca kurulması değil, düzenli olarak kontrol edilmesi de zorunludur (TS EN 62305-1, 2012).
Elektrik Periyodik Kontrolleri kapsamında yıldırımdan korunma tesisatlarının denetlenmesi, yapı güvenliğinin sürekliliği açısından büyük önem taşır.
Yıldırımdan Korunma Tesisatı Hangi Parçalardan Oluşur?
Elektrik periyodik kontrollerinde denetlenen başlıca yıldırımdan korunma bileşenleri şunlardır:
- 1. Yakalama Uçları (Paratonerler): Yıldırım akımını ilk karşılayan ve yönlendiren sistemlerdir. Franklin çubuğu, aktif paratoner ya da Faraday kafesi olabilir.
- 2. İniş İletkenleri: Yakalama uçlarından topraklama sistemine akımı iletir.
- 3. Topraklama Sistemi: Yıldırım akımını güvenli şekilde toprağa boşaltır. Topraklama direnci ölçülerek sistemin sağlıklı çalışıp çalışmadığı kontrol edilir (Çetinkaya, 2020).
- 4. Yıldırım Koruma Alanı: Yıldırım çubuğunun ve iletkenlerin oluşturduğu, yıldırımın yapının korunmasını sağlayacak şekilde yere iletildiği alan.
- 5. Sürekli İzleme ve Bakım: Etkinliğin sürdürülmesi için düzenli kontroller gereklidir.
Elektrik Periyodik Kontrollerinde Neler Yapılır?
Yıldırımdan Korunma Sistemi periyodik kontrolü ilgili ürün standardı ve yönetmeliğinin gerekliliklerinin karşılanıp karşılanmadığının kontrol edilmesi ve ölçülmesi ile gerçekleştirilmelidir. Tesisatın fiziksel durumu, yapılış şekli, risk oluşturabilecek durumların mevcut olup olmadığı incelenir. Topraklama ile sürekliliği ve referans toprakla olan direnç değeri ölçülmeli ve raporlanmalıdır (TS EN 61557, 2007).
Kontroller şu işlemleri kapsar:
- Tesisatın fiziksel bütünlüğü incelenir.
- Bağlantılar, iniş iletkenleri ve montaj parçalarının sağlamlığı kontrol edilir.
- Topraklama sisteminin ölçümü yapılır.
- Aşırı gerilim koruma cihazlarının çalışırlığı kontrol edilir.
- Sistemin yıldırım riskine karşı uygunluğu denetlenir.
- Mevcut sistemin bina tipi ve kullanımına uygunluğu değerlendirilir.
Periyodik Kontrol Sıklığı Nedir?
Yasal mevzuata göre yıldırımdan korunma tesisatı yılda en az 1 kez kontrol edilmelidir. Risk grubuna göre bu süre daha kısa olabilir. Periyodik kontrol zorunluluğu iş yerleri, sanayi tesisleri, okullar, hastaneler, toplu yaşam alanları ve yüksek yapılar için geçerlidir.Yasal Dayanaklar Nelerdir?
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
- TS EN 62305-1, TS EN 62305-3 Yıldırımdan Korunma Standartları
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Yıldırımdan Korunma Tesisatının Düzenli Kontrollerini İhmal Etmeyin!
Elektrik periyodik kontrolleri ve yıldırımdan korunma tesisatları, Elektrik Mühendisi veya Elektrik-Elektronik Mühendisi tarafından yapılmalı ve raporlanmalıdır. Yapılan ölçümlerin sonuçları resmi geçerliliğe sahip olabilmesi için akredite olmuş yetkili firmalarca raporlanması gerekmektedir.
Safer Teknik olarak, TÜRKAK akreditasyonumuz ve uzman mühendis kadromuzla yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrolleri kapsamında sizlere hizmet vermekten memnuniyet duyarız.Elektrik periyodik kontrolleri ve topraklama ölçümleri, Elektrik Mühendisi veya Elektrik-Elektronik Mühendisi tarafından yapılmalı ve raporlanmalıdır. Yapılan ölçümlerin sonuçları resmi geçerliliğe sahip olabilmesi için akredite olmuş yetkili firmalarca raporlanması gerekmektedir.
İş yerlerinde güvenli bir çalışma ortamının sağlanması, elektriksel risklerin minimize edilmesi için düzenli periyodik kontroller hayati öneme sahiptir. Safer Teknik olarak, TÜRKAK akreditasyonumuz ve uzman mühendis kadromuzla topraklama ölçümleri ve elektrik periyodik kontrol hizmetlerimizi sizlere sunmaktan memnuniyet duyarız.